Қазір мекемелердің барлығы дерлік “1c” (суретте) атты есеп-қисап жүргізуге арналған бағдарламаны қолдаданады. Оған қазақ әріптерін қосуға да мүмкіндік бар. Тіпті елімізде 2008 жылы қаржы айналымындағы құжаттардағы есімдер жеке куәліктегімен бірдей болуы тиіс деген арнайы үкім де шыққан. Бірақ барлық гәп, білуімше, екінші деңгейлі банктердегі осы төлемдерді қабылдап алатын қызметкерлердің компьютерінде 1C-тің қандай нұсқасы қойылғанында. Яғни, егер менің мекемемнің бухгалтері есімімді қазақша жазып жіберсе, ал оны қабылдайтын банктегілерде орысша бағдарлама тұрса, менің құжаттарым қабылданбай, қайтып келед екен. Ал әрбір қайтып келген құжат үшін өсімпұл салынады. Міне сондықтан да, көптеген азаматтардың зейнетақы қорына ақша дұрыс аударылмай жүр екен. Бұл ақиқатқа көзімді ашқан Жамбыл облысы, Қордай ауданының кәсіпкерлеріне рахмет. Олардың құжаттарында аты-жөндері қазақша болғандықтан бірнеше ай бойы зейнетақы қорына ақша аударылмапты. Депутат сауалынан үзінді келтірсем былай:

Как это понимать? С одной стороны дискриминация по языковому принципу, с другой стороны полнейшая безответственность руководителей банков второго уровня, из-за которых за несвоевременное перечисление по пенсионным обязательствам на предпринимателей начисляется пеня. К примеру, у написавшего письмо пеня начисляется уже за 4 квартала. Кроме того, сколько недополучают пенсионные фонды денежных средств. По Казахстану это выльется в огромную сумму.

Сөйтіп, депутаттарына хат жазыпты. Елена Бахмутова енді осы сауалға жауап беруі тиіс.

Ата-тегімді дұрыс жазғанымыз үшін қаржы құрылымдары тарапынан қысымға ұшырып жатқанымызды, одан қалды маңдай термен табылған ақшамызды зейнетақы қорына аударылмай, басқа біреуге аударылып жатқаны қынжылтпай қоймайды. Банктерден әбден көңілім қалды. Бірақ салымыз суға түспей. Көп болып, осы мәселені көтеретін болсақ, оң шешімін табар.

Егер сандарды тарқатып сөйлесек, 7 миллион 722 мың еркек бар екен де, 8 миллион 282 мың әйел Қазақстанда өмір сүруде. Ер адамдар саны өткен жылғы санақпен салыстырғанда 7 пайызға; ал әйелдердің саны 6,6% пайызға ұлғайған.

Қазақстанда қазақ, өзбек, ұйғарлардың саны артып, бірақ орыс, неміс, украиндықтардың саны азайған. Статиска агенттігінің өткен жылғы халық санағына арнап таратқан ақпараттық парақшада осындай деректер келтірілген.

1999 жылғы халық санағымен салыстырғанда қазақтардың саны 26 %-ға өсіп, 10 млн 98 мың 6 жүз адамға жеткен.

Орыстардың саны 15%-ға азайып, 3 млн 797 мыңға, немістер 50%-ға жуық азайып, украиндықтар – 39 пайызға, татарлар –18%-пайызға және басқа этностар 6% -ға жуық азайған.

Қазақстан халқының саны 2010 жылғы 1-ші қаңтарға халық санағын ескергенде 16 млн 196 мың 8 жүз адам болып, он жыл бұрын өткен санақ аралығында 1 млн 22 мың 900 жүз адамға жеткен. Жергілікті тұрғын халықтың үлесі 63,6% болды.

Менің ойымша, түркі тілдес ұлыс өкілдерінің санының артуы алдағы уақытта да байқалатын болады. Сондықтан да Елбасының түбі Қазақстанда бәрі де қазақша сөйлейтін болады деген сөзінің жаны бар.

Олардың арасында Bnews ақпараттық-сараптамалық порталы, Kaztube видео порталы, «Казахстанское содержания» интернет порталы, «Жол картасының»веб сайты және мемлекеттік ұйымдардың блогтұғырнамасы.

Осы жобаларды жүзеге асыру үшін мемлекеттік бюджеттен өте қомақты ақша бөлінген. «Зерде» холдингі басқармасы төрағасының орынбасары Жетен Әмитовтың сөзінше, жалпы көлемде 1 млрд. теңге бөлінген.
Өткен жылы жалпы есепте холдингке 1 млрд. 239 млн. теңге бөлінген. Оның 120 млн. теңгесі видео порталды жасауға және әлеуметтік желілерді жасап, дамытуға жұмсалды.
Сонымен қатар, өткен жылы танымал LiveJournal блогтұғырнамасы жабылып қалған кезде, үкімет басшысы арнайы тапсырма бергені есімізде. Ол Ақпараттандыру агенттігіне Ақпарат министрлігімен бірлесе отырып, «Livejournal»-дың қазақшасын шығаруды тапсырды. Әрі бұл жөніндегі ұсынысын бір ай көлемінде өткізуін шегелеп тұрып айтқан. Бір жылға жуық уақыт өтсе де интернетте қазақ тілінде мемлекет ақшасы негізінде дүниеге келген LiveJournal-дың қазақшасын көрген жоқпыз.

«Зерде» холдингінің баспасөз хатшысы өз сөзінде livejournal жобасын аяқтап болғанын айтты. Қазір осы ресурсты интернетке шығару стратегиясын ойластыруда. Тек содан кейін ғана бұл туралы қандай да бір түсінік бермек.

Қызық екен, тағы бір понт тәрізді. Livejournal-ды қазақшалау арқылы үкімет сонда нені көздеп отыр?

Стандартты мобилді байланыс 3G-дің GSM-инфрақұрылыммен үйлесімі бар, осылайша GSM абоненттеріне оператор мен номерді ауыстырмай-ақ жаңа стандартқа көшуге болады.

Қазақстанда GSM стандарттағы үш мобилді байланыс операторы бар: GSM Kazakhstan (K’Cell және Activ сауда маркаларымен, оның акционерлері фин-швед-түрік FinTur компаниясы мен «Қазақтелеком»), «Кар-Тел» (Beeline сауда маркасымен, ресейлік «Вымпелком» бақылауында) және «Mobile Telecom Service» (neo брендімен қызмет ұсынады, Қазақтелекомға тиесілі).

Profinance.kz-тің хабарлауынша, АБА төрағасының орынбасары Айдар Арифханов мәлімдегендей, биылдан бастап еліміздің үш операторы 3G форматындағы мобилді байланыстың жиілігін тарата бастайды: «GSM Қазақстан», «КаР-Тел» және «Мобайл Телеком Сервис». Осындай жетістікке жету үшін 7 млрд теңге қажет екен.

2010 жылдың ақпанынан бастап  еліміздің екі қаласы – Алматы мен Астанада 3G-ді енгізу жұмыстары басталады. Ал екі жылдың ішінде 3G желісі облыстық орталықтардың барлығында таралатын болады деген жоспар бар.

Сарапшылардың айтуынша, үшінші ұрпақ байланысының пайдаланушылар арасында танымал болуы тарифтік саясат пен операторлар ұсынған қызметке байланысты болады.

Алғашында “Қазақ тіліндегі блогтарда (Қазастанда wordpress.com тұғырында көбіне 100-ден аса қазақ тіліндегі блогтар шоғырланған) биліктің шамына тиетіндей дүниелер жоқ, несіне жабады” деген ой айтылды. Бұл блогта кенеттен әлдебір саясаткер блог ашыпты деген де сыбыстар шықты. Әйтсе де, бұл сөздердің ешқайсысы әзірге расталған жоқ.

Елімізде байланыс саласына жауап беретін ресми орган – ҚР Ақпараттандыру және байланыс агенттігі. Өздеренің ресми жауаптарында олар:

“Қазақстан Республикасы Ақпараттандыру және байланыс агенттігі (бұдан әрі – Агенттік) Сіздің ағымдағы жылғы 18 қаңтардағы өтінішіңізді қарастырып, келесіні хабарлайды.
Агенттікке WordPress.com ресурсына колжетімділіктің болмау себептері белгісіз.
Интернет-ресурстың әрекет ету мәселелері оның меншіктік жүргізуінде жатыр”

деп жауап берді. Бұл жауаптан, күні ертең ғаламтордағы қазақ тіліндегі контентке бірнәрсе болса, оған ресми органның жаны ауырмайды деуге болады. Ақзере де twitter-дегі жазбасында бұны жақсы айтып өтіпті.

Ақзере – Wordpress.com ашылмауынан зардап көріп, жеке отау көтерген алғашқы блогшылардың бірі. Өзінің соңғы жазбасында да ол блогтардың ашылмау мәселесін көтерген.  Жазбаға пікір қалдырғандардың дені бұл оқиғаның астарынан саяси себептер іздеуге тырысқан. Десе де сабырға шақырғандар да бар

Блогтар ашылмай қалған соң, yvision.kz ресурсында осы тақырыпқа қатысты жазба орнатып едім. Пікір қалдырғанда wordpress.com-мен қатар blogspot блогтары да ашылмайтынын жеткізді.

Өкінішке қарай, біздерге (белсенді қазақ блогшыларына) блогтардың жұмысында не себепті кедергілер туындағанын тарқатып берер ешкім табылмайды. Сондықтан ендігі кезекте блогтағы құнды дүниелер өшіп қалмас үшін сақтық шараларын қарастыру керек.

Бір қызығы үкімет басшысы өткен жылы Интернеттің қазақ тілді бөлігін дамыту үшін Қазақ тілінде Livejournal (!) ашуға қаржы табуға тапсырма берген (видео). Жыл өтті. Қазақ тілінде ресурс ашылған жоқ!

• Nokia-ны қазақшалаудың экономикалық пайдасы қандай?
• 3G және Nokia
• Қалтафон қызметіне арналған дүкен
• Қазақтар – жаңа технологиялық жаңалықты сабырлықпен күтеді

Қалатафондар қазақшалануы керек

«Тілдер туралы» заңға сәйкес еліміздегі қалтафондар қазақ тілінде ақпарат алмасуға қабілетті болуы тиіс.

Десе де 2008 жылы қабылданған заңды орындау әлі де мүмкін емес. Себебі қалтафондарды қазақшалаудың стандарты әзір емес.

ҚР Ақпараттандыру және байланыс агенттігіндегі мамандар стандарт қалыптастыру үшін биылғы бюджеттен ақша бөлінгенін хабарлауда.

Қазақстанда қазір төрт ірі мобильді оператор бар. Олардың барлығы қазақша SMS хабарлар жіберуге дайынбыз дейді. Тек мәселе, шетел зауытында шыққан телефондардың қазақ тілін қолдамауында екен. Төмендегі үнхабардан мәселенің егжей-тегжейіне қанық бола аласыз.

Тимур Бекмамбетов өзінің жаңа киносын жаңа жылдық ертегі деп атайды.

«Бұл кино отбасыңызбен бірге көруге арналған, себебі әрбір ата-ана өз баласының жақсы болғанын қалайды»

-дейді киноқоюшы өзінің туындысы туралы.

Киноның басты кейіпкері Мәскеу қаласында тұратын қарапайым студент. Әкесі оған туған күніне ескі волга мәшинесін сыйлайды. Сол күннен бастап кейіпкердің өмірі өзгереді. Ескі волга мәшинесінің ғажайып қасиеттері бар екен: машина ұша алады.

Аталған киноны тамашалған қазақ блогшысы Қуаныш та өзінің жазбасында

Фильм жоғары сапада түсірілген, күткенімнен артық болды,

дейді.

Ғажайып мәшинесінің көмегімен қыруар ақша тауып, Мәскеу қаласының үстінде алаңсыз шарықтап жүреді. Бірақ бір күні жиырма жасар жігіт жаман мен жақсының арасын айырып, жақын адамдарын қорғау керек екенін түсінеді. Осылай Мәскеудің аспанында хас батыр пайда болады.

Киноқоюшы бұл фильмде махаббат, кеңпейілділік, бақыт секілді ұғымдарды жеткізуге тырыстым дейді. «Сондай ақ өзің үшін емес, өзің жақсы көретін жақын адамдарың үшін өмір сүру маңызды екенін басып айтқым келді. Киноның кейіпкері жастар еліктейтін үлгіге айналады деп сенемін»- дейді Тимур.

«Қара найзағай» Қазақстан мен Ресейде ғана емес, Украина, Беларусь, Гүржістан, Балтық елдерінде де көрсетілген. Киноны жасауға бір жыл уақыт қана кеткен. Тимурдың айтуынша, америкалықтар мұндай жобаға кем дегенде екі жыл уақыт жұмсайды. Өндіріске он миллинан долларға жуық қаржы жұмсалған.

Тимур келесі жазда “Қара найзағайдың” жалғасын бастамақшы.

Блогқа үнхабар шығармағалы көп болды. Биылғы жылдың үнхабарын Сағын Қалдыбелов [Ансар] ашқалы отыр. Біз Ансар екеуміз төмендегідей тақырыптар төңірегінде әңгімелестік.

1. «Болашаққа» адам өз еркімен түсе ала ма?
2. Қазақстан білімді дамыту бойынша бірінші орында
3. Ансардың болашақ жұмыс орны туралы
4. Ансардың сыйлығы алдағы уақытта жалғаса ма?

Мақпалдың “Алаш зиялыларының Алаш баласына үндеуі” атты дүниесі ерекше әсер етті. Әттең, дереккөзі әзірге белгісіз.

Қалмайық десек, қарап жатпалық. Көп ісіне, көп болып жабылайық…Қолымнан не келеді деп қорынбайық. Ұлтына қызмет етуге ниет болса, жұмыс табылады. Көп жұмыстың ауыры да, жеңілі де болады. Қазақтың бітіп, тынып тұрған нәрсесі жоқ. Әркім әлінен келер жұмысын алсын. Жадымызда болсын, аз нәрсе көпке сеп болмақшы. Сәл демеу зорға сүйеу болады. Ұлы іс ұсақтан ұлғаяды….

Керемет ойлар! Қазір қазақ блогшылары арасында “Жыл қорытындысы” деген эстафета қызу жүріп жатыр. Әзірге кезек маған келмеді. Десе де жылдың үздік дәйексөзі дегенге осыны жатқызар едім.

Әдетте интернетте қазақ тілі мәселесі көтерілгенде көбіне жаттанды да, таптауырынды пікірлер қайталанып айтыла беретін. Десе де, “Тіл ұстарту” блогының иесі бұл тақырыпқа басқа қырынан келген. Блог өзінің салиқалылығымен ұнады.

Менің пікірімше, төрт құбыласы түгел тілімізді ”дамымай қалған тіл” деп менсінбей қаралайтын да, дамып кетті-мыс тілдерге тұра жүгіріп, немесе “мынау сөз жоқ, анау сөз жоқ” деп алалайтын да өзіміз. Қазақ тілді баспалардағы Қазақ тіліне байланысты мақалаларды оқып, оқып, көз алдыма “біреудің босағасында сығалап жүрген бейшара жетім баланың” бейнесі қалыптасты да қалды. Қазақ тілінің бейнесін де мәртебесін өзіміз осы тілді сүю арқылы, қолдану арқылы көтеруіміз керек.

дейді автор “Тілдің құрып кетуі” атты жазбасында.

Келесі бір блог, бірі Қытайда, енді бірі Жапонияда білім алып жүрген жастарға тиесілі. Ертай – кәсіби журналист. “Аламан Айтыс” жобасын жүргізген. Ал Жанна – жас ғалым. Экология саласын меңгеріп жүр. Екеуі де сырт елде көрген-білгенін, көкейге түйгендерін боямасыз жеткізуде. Шетте білім алып жүргендер де осы бір игі іске үлес қосса игі еді.

Соңғы бір “Қазақ тілінің қадірін қытайлар да біледі” жазбасында Ертай қазақ тілін меңгерген қытайлар туралы хабарлайды.

…Менің түйгенім, “түркі сөздігінің” дені қазақ тілінде сақталған екен. Түркі тілдес елдерінің ішінде өзінің түп-тамырынан ажырамағаны – қазақтар екеніне көзім жетті. Демек, қазақ тілінің маңыздылығы тек қазақ ұлтына ғана емес, бүкіл түркі елдері үшін де аса маңыздылығы жоғары болуға тиісті.

дейді Ертайдың жазбасының кейіпкері – түркітанушы ғалым Гың Шымин.

Жаннаның “Әлемді алты градус өзгертеді” деген блогындағы жазбалары арқылы Жапониядағы жетістіктердің кілтін айқын түсінуге болатын тәрізді. Мәселен, соңғы жазбасы жарнамаға арналған. Жарнаманы ұлттық түсінікпен жымдастыра білген жапондықтар ділін қалай да сақтап қалуға тырысады. “Бала бастық. Биылғы Жапониядағы хит” жазбасы еліміздегі идеологияны қалыптастырып жүрмін дегендер үшін үлкен өнеге тәрізді.

… Жарнамаларында Тойотының әртүрлі жақсы жақтарын баланың көзқарасымен түсіндіргені күлкілі болды. Бензинге салық азайады дегенді қалай түсінуге болады деген клиентке, нуу мысалға конкретно мысал келтірсе 1000 балмұздақ алатындай ақшаны экономдауға болады дегендей жолмен түсіндіргені шынымен сүйкімді:)))

дейді Жанна.

Әзірге қысқаша шолу осындай. Келер жылғы қызықтарымыз азаймасын!