Маданият
«Рух кыймыл-аракетте: Кыргыз Өзөгү II»
долбоорунун алкагында
Кристенсен Фондунун колдоосу менен
«МЕН СҮЙГӨН КЫРГЫЗ МАКАЛЫ»
жаштардын эссе сынагын ЖАРЫЯЛАЙТ
Кыргыз элинин акылмандуулугу миңдеген кылымдар бою элибизди ар кандай жашоо кырдаалынан сактап келди. Кыргыздар жашап ѳткѳн мейкиндик кѳчмѳн элдеринин турмушу кайнаган, олуттуу тарыхый тагдыр чечүүчү окуялардын чордонуна айланган. Балким, кыргыз элинин руханий бай түбү бекем, дымагы күчтүү болбогондо, азыр биз түптүү элдердин катарына кирбей, мамлекеттүүлүгүбүздүн ээси болот белек деген суроо туулат. Демек, мындан улам, азыркы муун элибиздин салт-наркын сактап жана анын бүгүнкү күнгѳ карай маанисин ачып беришибиз керек.
Байыртадан элдин акылмандуулугун ѳзүнѳ уютуп жана адамдын күнүмдүк турмушунда колдонгон баалуулук катары жеке сапатты ѳнүктүрүүдѳ, ошондой эле айлана-чѳйрѳгѳ туура мамиле кылып жана кыйын кырдаалды натыйжалуу чечүүдѳ иштелип чыккан ыкма – макал-лакап болуп саналат. Ар бир макал кылымдар элегинен өтүп турат. Туура эмес макал жаралбайт, жашабайт. Чындыгында, макалдардын автору бирөө гана, – ал – турмуштун өзү. Read the full story »
Кечээ күнү чыгарган фоторепортаждан кийин, кичине видеотрейлер дагы чыгарууну туура көрдүм. Анда эмесе, ObbO брендинин кышкы коллекциясынын көрсөтмөсүнөн кыскача баяндама:
ObbO’нун негиздөөчүсү Сумсарбек Мамыралиевдин чакыруусу менен, ал бренддин кышкы коллекциясынын көрсөтмөсүнө барып келдим. Бул менин биринчи жолу fashion show’го барып жаткандыгым, андыктан мен көп деле нерсе биле бербейм.
Бирок, бул көрсөтмөнүн эң кызыктуу жагы, модельдердин ролун белгилүү жаш айымдар аткарды. Алардын арасында Азаттыктын кабарчысы Аида Касымалиева, Ээнсиреген Үйдүн актрисасы Марал Койчукараева, жаңыдан калыпталып, бирок көп нерсени үмүттөнткөн ырчы Гүлзада Рыскулова жана башкалар болушту.
Көп сүйлөбөй, сүрөттөрдү бул жерге илейин 
Кыргызстандагы маданиятка болгон кызыгуунун өскөнүнөнбү, же маданий демилгелери көбөйгөндүгүнөнбү, айтор өлкөбүздө жаңы маданиятка арналган, орус тилиндеги Cultura аттуу журнал чыгып баштады.
Журналды барактап көрсөңүз, анын ичинде Сейтек Мухтаровдун белгилүү опера ырчысы Кристоф-Маттиас Мюллер менен болгон маегин окуйсуз, же болбосо андан артта калбаган Дина Кимдин Lady Gaga сүйгөн, дүйнө жылдыздарды тандап келген Alexander McQueen мода үйүндө иштеп кеткен Кыргызстандык Айдай Шаршекеева менен болгон баарлашууга күбө болосуз.
Журналдын 1000 тираждык алгачкы басмасы бекер таратылды. Башкы редактору Наристе Алиеванын айтымында, анын вебсайты бир жуманын ичинде жарык көрөт.
“Кыргызстан–кыска метраждуу фильмдердин өлкөсү” аттуу кинофестивалга КМШ, Балтия, Грузия аттуу 11 өлкөдөн киноишмерлери катышат. Алар бул эл аралык сынакка 100дөн ашык фильмдердин арасынан жогорку деңгээлин жана көп сандуулугун эске алуу менен, алардын ичинен кинофестивалдын талаптарына жооп берген кыска метраждуу тасмалар тандалып алынган.
Кинофильмдердин арасында төмөнкүлөр бар:
“Акварель” – Елена Друм (Россия), “Арбуз” – Тато Котеишвили(Грузия), “В траве сидел кузнечик” – Елена Алексане (Беларусь), «Вспомни. Осознай» – Артур Завгородний (Латвия), «Дистанция» – Янно Юргенс, (Эстония), «Лом» – Вероника Иванова (Украина – Россия), «Маяк» – Фариз Ахмедов, (Азербайджан), «Отражение» – Алмат Жаксылык (Казахстан), «Пруд» – Абдухалил Мигнаров (Өзбекстан), «Среда обитания» – Гарик Машкорян (Армения), «Телегейи тегиз» («Благодать») – Дальмира Тилепбергенова (Кыргызстан).
Жакында эле белгилүү режиссер Замир Эралиевдин интервьюсун окуган элем, анда ал кыска-метраждуу фильмдердин өлкөсү аттуу чакырыкка төмөнкүдөй жооп берген эле:
- Кыргызстанды – туризм өлкөсү, Санта Клаустар өлкөсү, таза суулар өлкөсү, таза колдор өлкөсү, демократия өлкөсү дешти. Эми кыска метраждуу фильмдердин өлкөсү деп жатышат. Айтса айтышсын, эми ушулар жөн эле сөз болуп калбасын. Грузия 1960-70-жылдардын ичинде чынында кыска метраждуу фильмдердин өлкөсү катары атагы чыккан. Алардын кыска фильмдери дүйнөгө көрсөтүлүп, тарап кеткен. Алардын эң эле белгилүүсү “Кувшин” , “Свадьба” болчу. Алар азыр да ОРТдан кээде көрсөтүлүп калат.
Кыргыз киносу кереметке айланып жаткан кезде кыска метраждуу фильмдер бизде деле бар болчу. Мисалы, “Кумдагы хансарайлар” фильмин шедевр десек болот. Азыр эми кесиптештерим айткандай, кыска метраждуу фильмдердин өлкөсү боло алабызбы? Бул кыйын нерсе. Мен мисалы, акыркы жылдарда тартылган кыска метраждуу мыкты фильмди көрө элекмин.
Эми, чындап эле иш жүзүндө көрсөтө алгыдай болсок, сөз түрүндө калып калса, анда жыйынтык чыкпай калат го. Ал эми уюштуруучуларга биз албан ийгиликтерди каалайбыз!
Маданият тармагындагы бүгүнкү жакшы кабар болуп, кыргыз ала кийиздери жана шырдактары ЮНЕСКОнун маданий мурастарынын тизмесине киргизилгендиги болду.
Франциянын борбору болгон Париж шаарында ЮНЕСКОнун материалдык эмес маданий мурастар боюнча комитетинин жыйынынды Жогорку Кеңештин депутаты Карганбек Самаков жетектеп барган кыргызстандык делегация учурда катышууда.
Айтылган маалыматтарга караганда, «Манас», «Семетей», «Сейтек» эпосторун каттоодон өткөрүү 2013 жылы каралат, ал эми бул жылкы жетишкендик бул ала кийиздер менен шырдактардын дүйнөлүк маданий мурас болуп калгандыгында болду.
“Мен сүйгөн карагат”, “Асел” аттуу тасманын режиссеру Руслан Машрапов “Мен – бул сен” аттуу кыргыз-кореялык тасманы тартууга киришти. Руслан мырза менен баарлашып, андан көп кызыкты уктук.
Neweurasia: Руслан мырза, кыргыз-корея тасманы тартып жатыпсыз, анда каржылоо жагынан корейлер жардам беришет да ээ?
- Ал жагын толугу менен продюсерибиз Талант Үсөнов мойнуна алган. “Демилге продакшн” студиясы менен менин “Томирисфильмим” чогуу “Мен – бул сен” деген аталыштагы кыргыз-кореялык тасманы тартууга кириштик. Анын жарымы бул жакта, жарымы Кореяда тартылат. Көлдөн, Оштон, Сулайман Тоодон, Өзгөндөн тарттык. Жыйырма пайызы тартылды. План боюнча декабрдын баштарына бүтүшүбүз керек. Жаңы жылда Кудай буюрса экранга чыгып калат. Фильмдин бюджети чынын айтканда абдан эле чоң суммага чыгып кетти. Он, он беш күн ичинде Сеулга сапар тартканы турабыз, кеминде он киши барабыз. Жол кире эле оңой акча болбойт. Операторлукту да, режиссерлук жумушту да мен өзүм аткарып атам. Үйгө бир жумада бир келсем келем, болбосо талаалап эле жүрөм. Мунун ортосунда Акыйкатчынын он жылдыгына карата бир документалдык фильм тартып бердим. Рекламалык роликтерге, клиптерге да заказдар бар. Ушул жайда абдан жемиштүү иштедим десем болот. Түрктөр менен биргелешкен бир фильмибиз тартылып бүттү. Азыр монтаждап, бет ачарына даярданып атабыз.
Neweurasia: Эмне үчүн Кореяда тартылат?
- Биз бул долбоорду баштаганда Кореядан продюсер кошулган болчу. Идеянын жарымын ошол киши берди. “Гүл жигиттер” (Цветочки после ягод) аттуу кореялык фильминдеги Гу Жун Пёнун ролун аткарган Ли Мин Хо аттуу актер бар эмеспи, Корея тараптан кылмышкерди издеген Интерполдун агентинин ролун ошол жигит аткармай болду. Азыр сүйлөшүүлөр жүрүп атат. Биз жактан болсо, чоң кастингден өткөн Эржан аттуу жаш жигит ойнойт. Андан башка Шайыр Касымалиева, Жамийла Сыдыкова, Асылбек Өзүбеков, Эгемберди Чалабаев, Марат Амираев ойнойт. Башкы каарманыбыз Айгерим аттуу татынакай студент кыз. Моделдик агентстводо да иштейт. Костюм жагын белгилүү модельер Замира Молдошева даярдап берди. Мыкты команда топтолду десем болот.
Neweurasia: Фильм эмне жөнүндө?
- Азыркы күндөгү аябай актуалдуу темалардын бири –адам органдарын жашыруун трансплантациялоо тууралуу. Акыркы убактарда байкасаңыз телевизордон бөйрөк алмаштырат элем, боор керек деген кулактандыруулар байма-бай чыгып жатат. Ошого катар эле аябай көп адамдар дайынсыз жоголот. Анан биз ушул проблеманы кино кылып тартсакпы деген ой менен сценарий даярдадык. Фильмдин кыскача сюжети мындай: кичинекей бала менен кыз тырмактай кезден чогуу ойноп, чогуу чоңоюп, кийин шаарга келген соң бири-бирин таппай калышат. Кыз мыкты медик жигит менен таанышып, экөө жакшы мамиледе болуп кетишет. Медик коомго аябай жакшылык кылган боорукер киши сыяктуу көрүнөт. Көчөдө кароосуз калган кишилерди топтоп, дарылайт. Көрсө, ал ошол соопчулук деген шылтоо менен артында сурап, издеп алаары жок кишилерди издечү экен. Кыз да анын торуна чалынып, аз жерден бир бөйрөгүнөн ажырап калаарда жанагы бала кездеги досу (азыр тергөөчү болуп иштеп аткан болот) куткарып калат.
Маектешкен Назира СААЛИЕВА, Neweurasia.net/Kyrgyzstan
Тарыхый инсандын басып өткөн жолун толук метраждуу тасма кылып тартуу демилгесин «Айтышфильм» студиясы жана Садык Шер Нияз колго алган. Мамлекет да кайдыгер карабай 40 млн. сом бөлүп берген эле. Ооз толо айтылганы менен бул сумма кинонун чыгымынын жарымын гана жаба алат. Датка тууралуу кино тартуу 76 млн. сом талап кылууда. Чыгармачыл топ болгон күч-аракетин жумшап, кино тартуу 15-июлда башталганы турат. «Курманжан даткадан» эл чоң үмүт кылып турган кези. Бул үмүттөр акталабы-жокпу, жыйынтыгына жарым жылдан кийин күбө болобуз. Ага чейин кино тартуу иштерине болгон даярдыктар жөнүндө тасманын продюсери Фархат Бекмамбетов «Жаӊы Агым» гезитине төмөндөгүлөрдү айтып берген:
.
Кытайлар кыргыз калпагын синтепондон жасап жатышат
Ак калпак кыргыздардын улуттук баш кийими, өзгөчө орун ээлеген, элибиздин эзелтеден жамандык-жакшылык күндөрү ак калпагын башынан түшүрбөй кийип, мамлекетке, мейли, үйүбүзгө келген коноктун башына ак калпак кийгизип узатуу салтка айланган. Акыркы кездерде кыргыздын ууздары жасаган калпак азайып, синтетикадан Кытайда тигилген калпактар каптап кетти. Калпактын түрлөрү, анын баасы, сапатуу калпакты айрымалоо боюнча бул макаладан окуса болот.
Мультфильм-бул социалдык мааниси чоӊ, тарбиялык мааниси тереӊ телеберүү болуп эсептелет. Бөбөктөр мультфильмдер аркылуу ак менен каранын, жакшылык менен жамандыкты, адамдар менен болгон мамиленин түрлөрүн айрымалоону үйрөнүшөт. Биз, улуулар сөз менен жеткиликтүү түшүндүрө албаган жашоодогу ар кандай көрүнүштөрдү мотурайган бөбөктөр мультфильм аркылуу түшүнүп кабыл алышат. Ошондуктан, балдарга мультфильмди да тандап, караштырып анан көрсөтүү зарыл деп ойлойм.
Кандай гана сын пикирлерди айтсак дагы, эсил кайран СССР убагында мультфильмди экранга чыгаруудан мурун цензурадан дыккат текшерилип, анан өткөрүлгөн. Мисалы, биз сүйүп көргөн «Сениби шашпа!» («Ну погоди!») мультфильминин 17 чи сериясынан кийинкисин көрсөтүүнү тыю салышкан. Себеби, андагы карман карышкыр тамеки тартып, арак ичип баштаган. Муну көргөн бөбөк, арак ичүү, тамеки чегүү нормалдуу көрүнүш катары кабыл алып, ал тургай, анны туурап көрүүсү да толук мүмкүн.
Азыркы учурду алсак, заманыбызга жараша, түрдүү түмөн мультфильмдер көрсөтүлүүдө. Алардын көбү менимче, бөбөктүн психологиясына доо кетире турган, мыкаачылыкка үндөгөн мультфильмдер. Мисалы «Шрек» мульфильминде Фионаны көргөн кыздар, аа демек мен эркектен кем эмес күчтүү болуп, мушташып жүрсөм болот экен деп ойлоп калышы мүмкүн. Кыз деген табиятынан назик болуусу керек. Мультфильмдеги эпизоддордо Фионанын мушташканы, чымчыкты жалпайда чапкандарын көрүүгө болот. Азыркы мультфильмдерги кыздардын образына тигиле карап көрсөн, аялзатка тиешелүү наздануу, назиктик, уялчаактык, тазалык такыр көрүнбөйт, анын ордуна баарыбыз жакшы түшүнгөн «стерва» кыздарды даӊазалайт. Мисалы, мектеп окуучуларынын арасында популярдуу «Bratz» мульфилими. Мектепте окуган кыздар, окуну экинчи планга жылдырып, батыраак чоӊоюп, мультфильмдеги кыздардай койкоӊдоп жүргөндү самашат. Менин жеке оюмда, мунун бары мультфильмдин тарбиясы.
Мени да, эки кыздын энеси катары, бул нерсе ойлондурат. Ошондуктан, урматуу ата-энелер, агалар эжелер, бөбөктөрүбүздү тура эмес терс көрүнүштөрдөн сактайлы. Тарбиялык, эстетикалык мааниси тереӊ мультфилмдер да жок эмес. Мисалы, Улуттук каналда көрсөтүлүп жаткан «Керемет көч».
Бул телеберүүнүн менеджери Туребекова Назира жаралуу тарыхынан мындай дейт:
– «Керемет көч» анимациялык берүүсү алгачкы жолу 2006-жылы 14-ноябрда эфирге чыккан. Мына ошол күндөн тарта эле бул телеберүү бөбөктөрдүн жүрөгүнөн орун таба алды. Алгач эфирге чыга баштаганда окурмандардан күнүнө 20дан ашык кат келчү. Ал каттардын көбү бизден жардам сурап, мисалы, «апамдын сүйүктүү чынысын сындырып алдым, эмне кылсам болот?» деген мааниде эле. Кээ бирлерине эфирден берген жомокторубуз аркылуу жооп берсек, кээ бирлерине отуруп алып кат жазчубуз. Биздин көрүүчүлөрүбүздүн негизги бөлүгүн алыскы аймактардагы бөбөктөр түзөт. Кээ бирлери «мага Актанды, Акылайды чакырып койгулачы?!» деп чалышат экен.
Бөбөктөр сүйгөн «Керемет көч» анимациялык фильми Улуттук телевидениенин балдар үчүн телеберүүсү, «Бириккен Улуттар Уюмунун Балдар Фонду» (ЮНИСЕФ), «Сорос- Кыргызстан», «Ага-Хан»фонду, КРнын Президенттик администрациясынын алдындагы Балдарды өнүктүрүү долбоорунун колдоолору менен эфирге чыгат.
Кечээ, 1-августта «Роза Отунбаева демилгеси» Эл аралык коомдук фонду тарабынан өткөрүлгөн «Мекендештер» форумунун алкагында классикалык музыкалардын концерти Т.Сатылганов атындагы Улуттук Филанмонияда болуп өттү.
А. Жумакматов атындагы мамлекеттик симфониялык оркестр, Эл аралык сыйлыктын ээси скрипкачы Андреас Айзенхаут жана Райкан Айзенхаут, скрипкачы Мануель де Фалья, сурнайчы Улук Раимбеков, Кыргызстандык жаш пианиночу Азамат Сыдыковдор катышты.
Болуп өткөн концертте оркестрдын коштоосунда «Манас», Андреас Айзенхаут «Сыган обону», Мануель де Фалья «Испан бийи», Азамат Сыдыков Бетховендин №5 концертин аткарышты.
Бул концертке чет элден келген биздин мекендештерден тышкары, шаардын тургундары жана коноктору да катышышты. Мындай концерттер Кыргызстанда көптөн бери боло элек эле, концертти көргөнү келгендердин жүздөрүнөн жылмаюу байкалып турду. Концертти аяктап жатып, сөз сүйлөгөн экс-президент Р.Отунбаева жогорудагы аткаруучуларга жана чет өлкөлөрдөн келген мекендештерге ыраазычылыгын билдирип өттү.
Cүрөттөр www.vb.kg сайтынан алынды.
Америкада өткөн Naga Jiu Jitsu боюнча таймашта биздин спортсмен жигиттерибиз чемпион деген наамга эр болушту.
Таймаш 2012-жылы 4-февралда Америкада Пенсильвания штатында Филадельфия шаарында өткөн.
Керим Кушубаков БИРИНЧИ орунду алды. (60 кг салмак категориясы менен (132 pound))
Абдыкеев Болот БИРИНЧИ орунду алды (85 кг салмак категориясы менен (187 pound)).
Мирбек Сагынбеков ҮЧҮНЧҮ орунду алды. (70 кг салмак категориясы менен (149 pound)).
Керим Кушубаков жана Мирбек Сагынбеков
Керим Кушубаков, Абдыкеев Болот, Мирбек Сагынбеков
Мирбек Сагынбеков
Чын журөктөн куттуктайм!
Алга Кыргызстан!
Акыркы убакта кыргыз тили тууралуу жана анын тегерегинде көбүрөөк кеп кылына баштады. Тил үйрөнүүгө арналган же жардам берген интернет булактарына кыскача сереп сала кетүүнү чечтим.
Бирок буга чейин “Кыргыз тилин эмне үчүн үйрөнүш керек?” деген суроого өлкөбүздөгү жогорку окуу жайларынын биринин студенти Маргарита Скочилодон мекендештерибизге лирикалуу жооп:
«Биздин жер жылуулукка, жарыкка, көк-жашылга, сүйүүгө каныктырылган. Баарында жеңилдик жана мээрим сезилет.
Ал эми кыргыз тили – желдин аймаганындай жумшак. Ушул жер үчүн атайылап ушундай жаралгандай. Ал биздин тоолорубузду, өзөн сууларыбызды, кайталангыс токойлорубузду сүрөттөө үчүн жаралган. Жана жерде жок сулуулук, Кыргызстандын жүрөгү – Ысык-Көл так ушул тилде сүрөттөлүшү керек.
Биздин Ысык-Көлгө бир да океан, бир да деңиз тең келбейт. Ысык-Көл – бул кичинекей, жылуу көл. Ошол эле учурда горизонтко, оролуп келген толкундарга көз жүгүртсө, анын жаны бар экенин, ал жандуу экенин жана өз толкундарынын шыбыры менен биз менен сүйлөшүп жатканын сезсе болот.
Кай бир жерде, сенден болгону эки жүз чакырым аралыкта Ысык-Көл шарпылдап турганын билүүнүн өзү – бакыт. Ал эмес ушул көз ирмемде, так сенин өлкөңдө. Жана мен кыргыз жеринде – эң кооз жерде – жашаарымды, кыргызстандык катары ушул ыйык сууга кол тийгизе аларымды, тоо-токойдун, албууттанган дарыялардын, бутка оролгон чөптүн тилинде, көк карагай, кызгылт күн чыгыш менен көпкөк көлдүн тилинде – КЫРГЫЗ ТИЛИНДЕ – сүйлөөрүмдү сыймык менен айтам!»
RSS ағым
үнхабарлар
Акыркы пикирлер