Коом

Маданият

Медиа

Саясат

Экономика

Home » Archive by Category

Коом

Эне тил тууралуу ой-толгоолор
Written by bektemir, Friday, 31 Jan, 2014 – 13:52 | No Comment

Кыргыз тили боюнча көкүрөктү өйүгөн көйгөйлөргө, алардын себептерине токтолуп, анча мынча орундуу сунуштарымды жазайын деп чечтим.

Кыргыз тили байыркы жана өтө бай тил экендиги талашсыз. Буга Манас үчилтиги эле далил болуп бере алат. Чексиз бай деген кыргыз тилибиз кылымдан кылымга, жылдан жылга, күндөн күнгө жакырланып бараткандыгы ачык байкалууда. Кыргыз тилиндеги көптөгөн төл сөздөр күнүмдүк турмушта колдонуудан чыгып, эскирген сөздөрдүн (архаизмдердин) катарына кирип калып жатат. Азыркы жаш муундардын көпчүлүгү кыргыз төл сөздөрүнүн кээ бирлерин же такыр колдонушпастан, же  ал сөздөрдү башка элден келген мааниси жакын сөздөр менен алмаштырышып колдонушуп калышты. А кээде такыр эле аралаш тилде сүйлөп калышты.

Мисалы «тай, кунан, бышты, асый, бээ» деген сөздөрдүн ордуна азыркы муундун көпчүлүгү бир гана «ат» деген сөздү колдонушуп калышты. Мындай учурда кыргыз тилин жакшы билбеген адам «бээнин сүтү миң дартка даба» деген ойду айтам деп «аттын сүтү миң дартка даба» деп айтып алышы толук ыктымал. «Торгой, булбул, таранчы» деген сөздөрдүн ордуна бир гана «чымчык» деген сөздү колдонушат, мындай учурда «булбул үндүү ырчы эле» деген ойду «чымчык үндүү ырчы эле» деп айтып алат.  Андан башка да «бөлтүрүк, бачики, бөжөк, мамалак, тайлак» деген сөздөрдүн ордуна «карышкырдын баласы, түлкүнүн баласы, коёндун баласы, аюунун баласы, төөнүн баласы» деген сөздөрдү колдонуп жүрүшөт. Көпчүлүк учурда мындай сүйлөө ойдун түпкү маанисин түшүндүрүп, чечмелеп бере албай калат.

Кээ бир адамдар сүйлөгөндө кыргыз тилинде бар эле сөздөрдү башка элдин тилиндеги сөздөр менен алмаштырып айтышат. Мисалы, «мектеп» дегенди көпчүлүгүбүз «школ» дейбиз, «калемди» болсо «карандаш» дейбиз, «шекерди» – «сахар», «дарбызды» – «арбуз», «өруктү» – «абрикос», «кожогатты» – «малина», «тандыр нанды» – «лепёшка» деп калдык. Сүйлөө учурундагы мындай колдонуулар кыргыз тилинин көркүн кетирип, тилдин байышына тоскоолдук кылат.

Кээ бир адамдар суйлөгөндө аралаш тилдеги сөздөрдөн түзүлгөн сүйлөмдөрдү колдонуп жүрүшөт. Мисалы «Конечно мен сени тушунбөй турам, потому что сен как всегда мага непонятный нерселерди болтать этип атасын» же «өткөн понедельник эле вопрос бердик эле ответин бир неделядан бери отправить эте элек» деген сүйлөмдөрдү угуп калып жүрөбүз.  Мындай сүйлөмдөр азыркы учурда коомчулук арасында  эч өөн учурабай, кадимкидей эле көнүмүш баарлашуу катары кабыл алынып калды.

Эң эле кейиштүүсү жаш муундун өкүлдөрү кандайдыр бир окуяны көркөмдөп сүрөттөп бере алышпайт, сүйлөмдөрү кыска, толук эмес, сүйлөмдүн арасында мите (паразит) сөздөр өтө көп пайдаланылат.

Кыргыз тилиндеги кээ бир сөздөрдүн жогоруда көрсөтүлгөндөй колдонулушун жалаң гана жаш муундардан эле эмес  орто жаштан өтүп калган адамдардан, а турсун кээде улгайып калган адамдардан деле угуп калып жүрөбүз.

Кыргызда «сөздүн көркү макалда» деген ылакап кеп бекеринен айтылган эмес болсо керек, кыргыз эли сөз бакан, сөздү кадырлаган калк болуп келген. Илгери сөздүн кадырын түшүнгөндөр сөзгө жыгылса атынан түшүп берген, сөзмөрдүгүнө тан берип тон жабышкан. Акыркы учурларда, айрыкча шаар жергесиндеги жаш муундун арасында, ушундай сөздүн кадырын билбегендер арбын болуп бараткандыгын белгилеп кетким келет.

Read the full story »

Кыргыздардын тарыхында биринчи Элчи Аял ким болгон?
Written by Нурила Батыралиева, Monday, 7 Jan, 2013 – 18:18 | No Comment

Кыргыздан чыккан биринчи элчи аял Роза Отунбаева деп айтылып келет. Элибизден мурда аял кишиден элчи чыкты беле? Чыкса анда анын тарыхта орду барбы? Кыргыз санжырасында бар! — деген жоопту айтат. Бирок, азырынча анын илимий түрдө такталган тарыхы жок. Бул боюнча Жакып Төлөгөнов буларды жазат.

Read the full story »

Айтматов кундору
Written by salima, Sunday, 2 Dec, 2012 – 14:47 | No Comment

КМШдагы Айтматов күндөрү
Санкт-Петербургда Чыңгыз Айтматовду Путин баш болуп эскерди…

22-23-ноябрда, Санкт-Петербург шаарындагы Таврикалык сарайда “Чыңгыз Айтматов дүйнөсү: маданият интеграциясы жана диалогу” аттуу эл аралык конференция болуп өттү. Аталган конференцияга Санкт-Петербург шаарында парламентчилер, окумуштуулар, журналисттер, чыгармачыл интеллигенция өкүлдөрү, бизден спикер Асылбек Жээнбеков, депутаттар Каныбек Иманалиев, Абдырахман Маматалиев, Абдимуталип Кочкорбаев, Эсенгул Исаков, Токтокүчүк Мамытов, Акылбек Эшимов, Жылдызкан Жолдошова, Карганбек Самаков, Максат Сабиров, Бахтияр Кадыров, Талантбек Узакбаев, белгилүү окумуштуулар О.Ибраимов, З.Дербишева, Ж.Бакашева, Х.Шамбеталиева, жазуучунун карындашы Р.Айтматова жана Россиядагы кыргыз диаспорасынын өкүлдөрү катышышты.

“Эки өлкөнүн маданияттарын жакындатууга жана байытууга өзүнүн зор таасирин тийгизди”
Аталган форумда эки өлкөнүн президенттери – Алмазбек Атамбаев менен Владимир Путиндин кайрылуулары окулду. Ал кайрылууда Владимир Путин: “Чыңгыз Айтматовдун өтө бай адабий жана идеялык мурастарына кайрадан кайрылууга укмуштай бир мүмкүнчүлүк. Эл аралык конференция Шериктештиктин коомдук жана маданий турмушундагы жаркын жана адаттан тыш окуя болуу менен, анын мүчө-мамлекеттеринин көп багыттуу өз ара алакасын бекемдөөгө жана байытууга кызмат кыла тургандыгына ишенем”,-десе, биздин ажо Алмазбек Атамбаев: “Бир тууган Россиядагы КМШ Парламенттер аралык ассамблеясынын отурумунун алкагында кыргыздын улуу жазуучусу жана замандын залкар ойчулу Чыңгыз Айтматовго арналган эл аралык форумдун өтүп жатышы символикалуу көрүнүш. Жазуучунун чыгармачылык кош тилдүүлүгүнөн улам, ал биздин элдердин маданияттарын жакындатууга жана байытууга өзүнүн зор таасирин тийгизди. Чыңгыз Айтматовдун мурастарынын сейрек кездешүүчү көп кырдуулугу кыргыз элинин гана эмес, жалпы адамзаттын баалуулугу болуп калды. Чыңгыз Айтматовдун чыгармачылыгында чагылдырылган биздин элдердин жалпы руханий байлыгы, биздин бирдиктүү тарыхыбыз жана маданиятыбыз Кыргызстан менен Россиянын стратегиялык бирлигинин бекем пайдубалы болуп саналат. Бул форумдун иши биздин өз ара алкабызды байытып, кыргыз-орус мамилелериндеги жаңы, кызыктуу жана келечектүү демилгелерге зор түрткү бере тургандыгына ишенем”,-деген.
Орустар Чыңгыз Айтматовду Иисус Христоско теўешти
Кыргыз парламентинин демилгеси менен КМШ парламенттер аралык ассамблеясынын колдоосу астында өткөн конференциянын биринчи күнү Россиянын улуттук китепканасында «Чыңгыз Айтматовдун жери» аттуу фотокөргөзмө жана «Ч. Т. Айтматов Россиянын улуттук китепканасынын фондусунда» аттуу китеп көргөзмөсү менен башталып, конференцияны Жогорку Кеңештин Эл аралык комитетинин төрагасы Каныбек Иманалиев ачты. Катышуучуларга РФнын Федералдык жыйынынын Федералдык Кеңешинин төрайымы В. Матвиенконун, Казакстандын парламентинин Сенатынын төрагасы К.Маминин жана Санкт-Петербурдун губернатору Г.Полтавченконун кайрылуулары окулду. Орусия Федералдык жыйынынын депутаты Е.Г.Тарло, казак парламентинин депутаты Б.Жылкышиевдер улуу жазуучу тууралуу сүйлөштү. Алардын ар бири Айтматовдун жазуучулук, инсандык жана атуулдук тагдырынын улуулугун, өлкөлөр аралык ынтымакты бекемдөөгө жумшаган мамлекеттик жана коомдук ишмердүүлүгүнүн маңызын белгилеп, чыгармалары жалпы адамзатка буйруган көөнөргүс дөөлөт экендигин айтышкан.
Тажик академиги М.Илолов, Молдова депутаты К.Лучинский, орус жазуучусу В.Новичков жана “Невский альманах” журналынын баш редактору В.Скворцов сүйлөп, “Ч.Айтматов дүйнөгө тийгизген таасири жагынан экинчи Иисус Христос болду” дегенде залдагылар дуу кол чабышты.

30 миң доллар сыйлык

Конференция менен бир күндө – 22-ноябрда өткөн КМШ Парламенттер аралык Ассамблеясынын Кеңешинин жыйынында Жогорку Кеңештин сунушу менен бул Ассамблеянын Ч.Айтматов атындагы 30 миң доллар өлчөмүндөгү сыйлыгын бекитүү тууралуу токтом кабыл алынып, Айтматов сыйлыгы дүйнөдө Нобель сыйлыгынан кийинки эле көлөмдүү сыйлык болуп калды. Айтматов сыйлыгы залкардын туулган күнүнө карата 2013-жылдан тартып жылына бир ирет КМШ аймагынан чыккан чыгармачыл инсанга ыйгарылып турмакчы. 30 миң доллар каражат Жогорку Кеңештин төрагасынын фондунан бөлүнөт. Бул сыйлык КМШ мамлекеттеринин жападан жалгыз сыйлыгы.

Айтматов айкели. Көз жаш. Узакка созулган кол чабуу.
Конференциянын экинчи күнү Айтматовдун айкелинин ачылышы менен башталып, анда Жогорку Кеңештин төрагасы Асылбек Жээнбеков жана РФ Федералдык Жыйындын Федералдык Кеңешинин төрайымы Валентина Матвиенко сөз сүйлөп, Айтматов форуму КМШ Парламенттер аралык Ассамблеясынын колдоосунда өтүп жаткандыгы символикалуу, себеби Жазуучу өлкөлөр, улуттар аралык интеграциянын, ынтымактын айныгыс тарапкери болуп келгендигин белгилешти. Ушул эле залда Кыргыз эл сүрөтчүсү Ю.Шыгаев менен Питерде жашаган кыргызстандык сүрөтчү Т.Жумабаевдин улуу жазуучуга арналган сүрөт көргөзмөсү уюштурулду. Спикерлер А.Жээнбеков (Кыргызстан), В. Матвиенко (Россия), Ш. Зухуров (Тажикстан), Казак парламентинин спикеринин орун басары К.Джакупов, Роза Айтматова, Баку университетинин профессору Л.Герайзаде, Россиянын улуттук китепканасынын генералдык директору А.Лихоманов, Россиянын Жазуучулар союзунун мүчөсү Г.Ионин, Жогорку Кеңештин Эл аралык комитетинин төрагасы К.Иманалиев улуу жазуучунун талантына дагы бир ирет таазим кылышып, мазмундуу баяндама жасашты. Конференция жүрүшүндө “Белые сны по дороге домой” аттуу даректүү фильмден үзүндү көрсөтүлдү. Андагы Жазуучунун айткандары анын адамзатка калтырып кеткен керээзиндей кабыл алынып, көптөрдүн көзүнө жаш тегеренип, узак убакытка созулган кол чабуулар менен коштолду. Бул көз ирмемдер ар бир Айтматов сүйүүчүнүн анын элесине, талантына терең таазим кылгандыгы менен таасирдүү болду.
Соңунда
“Чыңгыз Айтматов дүйнөсү: маданият интеграциясы жана диалогу” аттуу эки күндүк эл аралык конференциянын жыйынтыгында резолюция кабыл алынды. Анда КМШ өлкөлөрүнө орто билим берүү стандарттарынын компоненттерине Ч.Айтматовдун чыгармаларын киргизүү сунушталды. Мындан сырткары, КМШ ПААга КМШга мүчө мамлекеттердин парламенттери менен өкмөттөрүнө Ч.Айтматовдун чыгармачылык мурастарын окутууга жана жайылтууга багытталган ар жылдык тематикалык иш-чараларды өткөрүү жагын караштыруу маселеси боюнча кайрылуу жасоо сунушу кабыл алынды. Питердик жазуучу Д.Кузнецов бул күндү «Жылдын эң бараандуу окуясы» деп атады. Ошентип аалам жазуучусу Чыўгыз Айтматовдун экинчи өмүрү – руханий жашоосу жер кезип, уланууда.
Даярдаган Салима САЛИЕВА

Мадиняттагы чыр
Written by salima, Friday, 23 Nov, 2012 – 18:16 | No Comment

Чыр

Ибрагим Жунусов менен Муратбек Бегалиев эмнеге тирешїїдє?

Маданият жана туризм министрлиги дирижер, композитор Калый Молдобасановдун ысымын Улуттук консерваторияга ыйгаруу тууралуу өкмөттїн токтомун аталган окуу жайдын жамаатына расмий жарыялады. Бирок аны окуу жай жетекчиси Муратбек Бегалиев жамааты менен кабыл албай, Саякбай Каралаевдин ысымы берилсин, маданият министри жумуштан кетсин дегенге чейин барышууда.

«Саякбай Каралаевдин атын сурап жатышат…»
Аталган окуу жайдын жамааты токтомду кандай кабыл алганын Кудайберген Базарбаев мындайча айтты: «Бизди Улуттук консерваториянын ректору Муратбек Бегалиев, проректорлор, декандар болуп 18 киши тосуп алды. Токтомду угуп, Калый Молдобасановдун жеке өзүн да, кыргыз искусствосуна сиңирген эмгегин да баалайбыз, бирок Саякбай Каралаевдин атын берсеўер туура болмок дешти. Биз єз жїйєлєрїбїздї келтирдик, алар баары бир єз пикирлеринде калышты».

«Муратбек Бегалиевдики туура эмес»
Учурунда мыкты маданият министри болгон Кыргыз Эл Баатыры Кїлїйпа Кондучалованын оюн сурасак, 90 жаштагы апабыз Муратбек Бегалиевге нааразы экен. «Муратбек Бегалиевдин Саякбай Каралаевдин атын бергиле деп жатканын окуу жайга єзїнїн атын бердиртїї аракети деп эсептейм. Бул залкар инсанды сыйлайм, бирок Улуттук консерваторияга анын ысымын берїї туура эмес болот. Калый Молдобасанов туптуура тандалган. Ал киши буга татыктуу. Андыктан мен єкмєттїн токтомун колдойм».

«Муратбек Бегалиев єзїнїн атын бердирїї їчїн далбастап атат»
Кыргызстан композиторлор союзунун төрагасы Турдубек Чокиев мындай дейт: «Бул маселе алты жыл мурун, Бакиевдин бийлиги учурунда эле кєтєрїлгєн. Курманбек Бакиевге улуу инсандар Кїлїйпа Кондучалова, Насыр Давлесов, Сабира Кїмїшалиева, Мирсаид Миррахимов, Бексултан Жакиев, Мар Байжиев, Улан Сарбагышов Улуттук консерваторияга Калый Молдобасановдун ысымын берели деп кат жазып жєнєтїшсє, ал жоопсуз калган. Кєрсє, Муратбек Бегалиев токтотуп койгон экен. Андан кийинки тєўкєрїш, башка саясий окуялардан улам бул маселе каралбай келген. Эми убагы келип чечилгенде Муратбек Бегалиев каршы чыгып атат. Тєрт мєєнєткє отуруп калгангабы, айтор Улуттук консерваторияны менчигиндей кєрїп алды. Эми кєз каранды болуп кол астында иштеп жаткан эмгек жамаатын кєтєрїп жатат. Алар кєшєгє артында туура эмес кылды деп эле жатат. «Мен эле мен, мен ремонт кылдым, жасадым, кооздодум» дейт. Єз чєнтєгїнєн чыгаргандай сїйлєйт. Ремонт Роза Отунбаеванын убагында єкмєт, демєєрчїлєр бєлгєн 25 млн. сомго кылынган. Саякбай Каралаевди калп эле оозанып, єзїнїн атын бердирїї їчїн далбастап жатат».

«Туура эмес кадамы їчїн Ибрагим Жунусов кызматтан кетиши керек»
Улуттук консерваториянын ректору Муратбек Бегалиев Калый Молдобасановдун ысымын берїїгє каршы эмесин, ал кишинин аброюна шек келтирейин деген ою жоктугун айтат. «Ал кишини эч ким карабай калганда биз чоў жардам бергенбиз. Бир учурда Композиторлор союзунун учурдагы жетекчиси Турдубек Чокиев баш болгон бир топ адам Калый Молдобасановду гезиттерге жамандап жазып отуруп аталган союздан кууп чыгышкан. Ошондо ал кишини консерваторияга алып келгем. Муну айтпайын дедим эле, айтканга мажбур болуп турам. Дагы бир маселе, учурунда Калый Молдобасанов Кыргызстанга консерваториянын кереги жок деп каршы чыккандардын ичинде болгон. Бул факт, аны баары билет. Келерки жылы Улуттук консерваториянын түзүлгөнүнө 20 жыл болот. Ошонун урматына Манасты Манас кылып дүйнөгө тааныткан Саякбай атанын атын берели деп сунуш кылып келебиз. Аны четке кагып койгондоруна жамааттын ичи ачышып жатат. Министр Ибрагим Жунусовдун бул кылганы туура эмес. Акты ак, караны кара дебеген бул министр кызматтан кетип, калыс адамдын келишин талап кылабыз».
Салима Салиева

Кыргыздардын канында 63% европеоиддик ген бар экендигин аныкталды
Written by Төлөгөн Аматов, Saturday, 6 Oct, 2012 – 22:39 | No Comment

«Кыргыздардын канында 63% европеоиддик ген бар экендиги аныкталды»,-деген сенсациялык ачылышты, тарых илимдеринин кандидаты Табылды Акеров ММКларда жарыялады. Read the full story »

Окурмандардын тандоосундагы 20 китеп
Written by Нурила Батыралиева, Wednesday, 3 Oct, 2012 – 23:26 | One Comment

«Адам өмүрүндө кайсы китептерди сөзсүз окуп чыгышы керек?» деген сурамжылоонун негизинде, Баракелде маалымат сайты , 1000 кыргыз тилдүү окурмандардын тандоосундагы 20 китепти тандап жыйынтыгын чыгарды. Read the full story »

Оппозиция бийлик менен сүйлөшүүгө келген жок
Written by aidai, Wednesday, 25 Apr, 2012 – 23:57 | No Comment

Бүгүн 18-апрелде оппозиция лидерлери премьер – министр менен жолугушмак. Бул тууралуу эртен менен ЖКнын депутаты Камчыбек Ташиев билдирген.

Эскерте кетсек, оппозиция лидерлери буга чейин, тактап айтканда март-апрель айларында жер-жерлерде эл менен жолугушууларды өткөрүп, бир нече талаптарды коюп, анын бири өкмөттүн отставкага кетүүсү болгон. Мындай талаптар коомчулукта ар кандай ой-пикирлерди жаратып келип, массалык маалымат кызматтары да теле аркылуу бул жөнүндо оппозиция өкүлдөрүнүн биринин оюн уккан болчу. Оппозициянын айтымында, өкмөт өздөрүн кызыкчылыктары үчүн иштеп, элге көңүл бурулбай калып, ал гана эмес, бийлик оппозицияны кабыл албай жатат деп, нааразы экенин айтышкан эле.

Ушул себептен, премьер-министр Өмүрбек Бабанов оппозиция лидерлерин жолугушууга чакырган. Алар макулдугун билдиришсе дагы бүгүн кечинде Ала – Арча мамлекеттик резиденциясында боло турган жолугушууга келген жок. Жолугушууну чагылдырып берүү үчүн 50дөй чамасындагы журналисттер барган.

Ал эми журналисттердин суроосуна оппозиция өкүлдөрү  жолугуушунун форматы аларды канаатандырбай, теледе түз эфирде өткөрүүнү талап кылгандарын билдиришет.

Бул маалымат аз гана мүнөттөрдүн ичинде элге тарап, интернет колдонуучулардын арасында көптөгөн талкууларды жаратып жаткан учуру:

www.barakelde.org

Mangust: Оппозиция резиденцияга эмне бармак эле? Башында эле айтышбадыбы тегерек столго олтурбайбыз деп. Суйлошсок баардык телеканалдардын туз эфирине тартылуу аркылуу суйлошобуз, Элге ачык-жарыя суйлошобуз деп Мадумаров,Келдибеков,Ташиев чогуу айтышбадыбы!
Биздин талап кызматка алмаштырылып сатылбайт деп ташка тамга басып айтылды го? Бабанов эмне эле кочугу тигилген борудой айласын таппай тыбырчылап атат? Муну Таластын Эли колдобой шермендеси чыккандан кийин, коп кетенчиктебей башында мелжешкен жерге барбайбы?
Многу кошоматчыларга айткым келет, ишенген кожонор Бабуин болсо селденерди урган адам жок! Хе..! Окшошкон уйдо баатыр жоодо жок уурулар!

www.knews.kg

Tima: Ай, эти ребята хоть понимают, что такое “оппозиция”?! Все стрелки набивают, приглашают “выйти, разобраться”, то хотят тет-о-тет, то прямую трансляцию им подавай. Ну и уровень!!! Тупые, некультурные и плохо образованные, но хитрожопые и продажные. Воду мутят, строят из себя защитников народа, народ держат за быдло, а сами готовы на ВСЕ ради бабла. Я не поклонник Бабанова, но эта троица в сто раз хуже. ДОСТАЛИ!!! Ташиев и Кельдибеков хоть один нормальный закон разработали? Вот их прямая обязанность, а не митинги устраивать и стрелки набивать.

000: Бабанов ОТРК ,а не АлаАрча резиденция. Народ решит в Прямом Эфире. А так это диствительно Порожняк. А так Правительство вы проиграли . Выступауть на нетралной Стороне. А все осталное это пиар самии вами раздутый. (минус Большой Большой:гг) и где Прес секретаря Бабанова Которое Было сдесь не ожидал от Вас Инфо.:-(:-(:-(

Azzattyk.kg

Тилек: Оппозиция бош челектей калдырак экендигин далилдеди.Окмот менен бетме бет отуруп аргумент,далил,талаптарды салыштырганга жарай албады. Шылтоосу – туз эфирде корсотулобйт экен,анан монтаждалып кетсе эмне болот дешет.Бу жерде аябай уттурушту.Биринчиден ал жолугушууну чагылдырууга 50дон ашык журналист барыптыр.Эгер монтаждалып кетсе оппозициянын эле чырагына май тамып,кошумча дагы 50 пиар жасаганга сонун мумкунчулугу болмок. Эл тажады митингден.Оштун озундо Алайлык карыя митингден тажаганын,келечектен умуту узулгонун айтып озунн озу орттоп коз жумду. Атамбаев,Бабановго анан Мадумаровго ишенем дептир.Ташиев Келдибековдор жок.
Ошон учун Атамбаев менен Бабановдун ишине тийишпей,улам бир кетсин деген талаптарды кое бербей конкреттуу милдеттерди жуктоп анан талап кылсын да.Президентти эптеп шайлап алып эле 3 айдан кийин кетсин дей беребизби.Же Мадумаров,Ташиев эптеп президент болгондон кийин 3 айдан кийин эле кетсин деп отставкасын талап кыла берсе кете калмак беле.Бу деген кыргызча йтканда котон зордук же куру калдырак ызы чуу дейт.

Бул шилтеме аркылуу Азаттык желесинде Өмүрбек Бабановдун берген маегин, өзүнүн ой-пикирин көрө аласыздар.

Эмгек кодексти реформалоо демилгеси коркунучта турат
Written by Мирсулжан Намазалиев, Wednesday, 18 Apr, 2012 – 13:43 | No Comment

Кыргызстандын азыркы таптагы эмгек кодекси эскирип калган жана заманбап бизнестин талаптарына жооп бербейт. Жумуш алакаларында сейрек колдонулуп, өзүнчө бир жашоодо жашаган сыяктанат. Эмгек кодексинде көрсөтүлгөн көптөгөн социалдык шарттар аткарылбай, экономиканын өнүгүшүнө бир топ бут тосууларды жаратууда. Арабаны атка сүйрөтпөй, атты арабага сүйрөтүп атабыз, башкача айтканда, биз жумуш берүүчүдөн мүмкүн эмес нерселерди талап кылып жатабыз. Андан көрө ишкерлердин бизнесинин өнүгүүсү үчүн аларга жакшы шарттарды түзүп берсек, анын аркасы менен жумушчуларга да жакшы шарттар түзүлөт эле да. Ушундай жолду көптөгөн өнүккөн өлкөлөр тандашкан. Биз канча жолу себеп менен натыйжаны алмаштырып келебиз.

Мыйзамсыз эмгек мамилелеринин себептери

Базар экономикасында эмгек – бул товар. Мындай учурда жумушчу эмгек сатуучу катары, ал эми жумуш берүүчү сатып алуучу катары каралат. Эмгекти сатып алуу – сатуу процессиндеги келишимдин шарттары – бул жумушчу менен жумуш берүүчүнүн жеке иши. Демек, бул процессте мамлекеттин ролу минималдуу болушу керек. Эмгек мамилелеринин интенсификациясын, өндүрүштүн өсүшүн жана жеке сектордун ийкемдүүлүгүн жөнгө салууда, көп терс жактарын тийгизет.

Жалданган жумушчулардын укугун жана коопсуздугун коргогонго аракет кылбайлы, бул эч кандай деле жыйынтык бербейт. Ишкерге мыйзамдуу түрдө эмгек кодексинин негизинде иштөө пайдасыз болсо, ал сөзсүз түрдө көмүскөдө иштегенге аракет кылат. Азыркы убакта көптөгөн ишкерлер менен жумушчулардын ортосунда эмгек келишимдери түзүлбөйт, ушунун кесепетинен экономиканын көрсөткүчтөрүнө терс таасирин тийгизип, эл аралык коомчулуктун алдында өзүбүздүн кадыр-баркыбыз төмөндөп жатат. Кыйын жана эч бир бөлүгү аткарылбаган Кыргыз Республикасынын Эмгек кодекси чоң-чоң эл аралык инвесторлорго коркуу сезимин жаратууда, себеби алар өздөрүнүн кадыр-баркын сактоо менен бирге мыйзам чегинде гана иш алып барышат.

Жакшы ойлор менен жумушсуздукка жол төшөп бердик

Ишкер жумушчуларды расмий түрдө жалдай алабы, эгерде азыркы сунуш этилип жаткан жана колдонуудагы эмгек кодекси боюнча, ишкер жумушчуларын кыскартам десе, эки ай мурун эскертиши жана кыскартылгандан кийин бир айлык эмгек акысын эки эселеп төлөп беришинин талап кылынаарын билеби?

Аялдарды коргоого багытталган Эмгек кодексинин беренелери, тажрыйбада аларга каршы иштеп жатат. Аялдарды расмий түрдө жумушка алуу – бул ишкер үчүн пайдасыз, себеби, боюнда бар аялдар каалаган убагында ишкер тарабынан төлөнүүчү эмгек өргүүсүнө кетип калышы мүмкүн. Боюнда барлардын эмгек өргөөсүнө чыгуусун камсыз кылуудагы башка түрлөрүн караганга туура келүүдө, анткени ишкер аялдарды жалдоодо бул шарттар тоскоол болбошу керек.

Read the full story »

Сенин добушуң- сенин чечимиң!
Written by zarina, Wednesday, 11 Apr, 2012 – 10:10 | No Comment

Жарандык пассивдүүлүк адам укуктарын тепсөөгө алып келет! Ал эми адам укуктарын сыйлоо жана урматтоо көз карандысыздыкты алгандан бери түзуп келе жаткан демократиянын негизги принциптери эмеспи?! Ошол адам укуктарынын бири шайлоого катышып, өз добушуңду өзүң тандаган талапкерге берүү, эч кимдин кыйноосу, алдоосу менен эмес, бир гана өзүң чечим чыгарып келечегиңди кайсы бир деңгээлде оңдогонго кадам таштоо.  Акыркы жылдарда өлкөбүздө чечүүчү көптөгөн шайлоо процесстери болуп өттү. Өлкө тагдырына кайдыгер карабаган жарандар активдүүлүк көрсөткөнү менен өз добуштарынын чечүүчү күчүнө ишенбеген, шайлоонун таза өтөрүүнө ишенбеген жарандар дагы аз эмес. Өзгөчө бул пассивдүүлүктү жаштар арасында байкоо мүмкүн. Же ар кандай саясый өзгөрүүлөрдөн тажагандай же чынында эле келечекке баары бир айтор пессимист, мекенинен эптеп эле Рссия, Казакстан ж.б. өлкөлөргө кетип калуунун айласын издеген жаштар жарандардын бул тизмесине кирет.

Өлкөбүздөгү дагы бир демократиянын көрсөткүчү  болгон өкмөттүк эмес уюмдар бул өзгөчө процесстер убагында активдүү түрдө жарандарды өз добуштарын сатпай, туура чечим кабыл алуусуна багытталган көптөгөн иш чараларды өткөрүшөт. Бирок бул иш-чаралар бир гана шайлоо убагында болуп, башка учурларда тынчып калышат.

Жакында эле бир эл аралык фонддун колодоосу менен өлкөнүн тагдырына кайдыгер карабаган жаш активисттер кичинекей болсо да жарандык активдүүлүккө жаштарды чакырып, шайлоо темасында комикстерди чыгарышты. Комиксттердеги окуялар ар кандай жанрда иштелип чыккан. Баарыдыгы болуп 5 кыргыз тилинде, 5 орус тилинде жашоодон алынган, ар кандай мультфильм каармандарынын катышуусунда, карикатура стилинде, позитивдүү, америка комикстер маданиятындагы стильдерге ылайыкталган түрү бар.

Мисалы, кыргыз тилиндеги бир окуяда эки жаш жигит колуна тепкич алып кайсы бир багытта кетип бара жатса аларды байкап калган башка бир улан каякка бара жатканын сурайт. Алар “келечекти оңдогону” деп жооп беришет. Келечекти оңдоого өз салымын кошкусу келген жаш жигит алар менен чогу барууну өтүнүп, жаркын келечек болсун деп лампочканы тагып өз салымын кошот. Дагы  башка окуяда болсо, бир киши шайлоо учурунда кайсы бир талапкердин агитаторунун жумшак, көптү үмүттөндүргөн сөздөрүнө ишенип, экинчиден акчасына кызыгын өз добушун сатып жиберет. Кийин, шайлоо бүтүп, ошол талапкер шайланганда өлкөдө ар кандай ызы-чуу, нааразычылыктар, свет улам-улам өчүп, жашоо жакшырбай эле, тескерсинче начарлай баштайт. Ошондо баягы агитаторго келип, чоо-жайын сураса, оозун акча менен бүтөп (скотчтоп), “Сенин эми нараазычылык көрсөткөнгө акың да жок, анткени сен добушуңду саткансың! Ал эми бизде сатылып алынган добуштар кайтарылып берилбейт жана алмаштырылбайт!”- деп жооп берет. Ушул сыяктуу окуялар камтылган бул комикстер 120 нуска менен жарык көрдү. Кичи долбоор болгондуктан нускасы дагы аз болду . Ошого карабастан көптөгөн жаштар уюмдары, активдуу жаштар, ММК өкүлдөрү бул идеяны колдошууда.

Бул долбоордун негизги идеясы жаштар менен иштеген ӨЭУ (Өкмөттүк эмес уюмдар) лардын жаштарды активдештирүүдө жаңы инновациялык метод катары бул маанилүү окуяларды камтыган, өлкө тагдырын жана өз келечегин ойлондура турган комикстерди колодонууну тестирлөө. Башкача айтканда бул комикстер аркылуу жаштарды активдүүлүккө мотивациялоодо колдонуу. Эффективдүү болобу же болбойбу аны убакыт көрсөтөт, бирок азыртадан эле бул кичинекей китепчени окуп чыккан жаштар позитивдүү ой-пикирлери менен бөлүшүүдө.

Долбоордун баштапкы этабында албетте чыгармачыл топ түзүлүп, идеялар, сюжеттер, стилдер талкууланып туруп андан соң ишке киришишкен. Бул долбоордун катышуучулары 20-22-жаштагы борбор шаарыбыздын ЖОЖдорунун таланттуу, сүрөт тартууга кызыккан студенттер. Долбоордун жаңылыгы жана көтөрүлүп жаткан маселенин актуалдуулугу ал студенттерди кайдыгер калтырбай, бул ишти баштоосуна түрткү болду. Азыркы учурда өз эмгектеринин продуктусун колго алып бир четинен сыймыктанып, экинчи четинен ушуну менен токтоп калбай мындан ары өз чыгармачылыктары аркылуу жаштарга кайрылып туруунун жаңы жолун издеп жаткан убактары. Иштерине ийгилик каалап, чыгармачылыгынын өркүндөөсүн тилейбиз.

Көп вектордуулук – бул саясий сойкулукпу?
Written by Рысбек Арунов, Friday, 30 Mar, 2012 – 15:09 | No Comment

Акыркы убактары, Кыргызстан тышкы саясатта өзүнүн өнөктөшүн тандоосу керек деген кептер көп айтылып келе жатат. Кээ бири айтат, биз Орусия менен, экинчиси Америка менен, үчүнчүсү Кытай менен, төртүнчүсү Туркия менен, дагы бирөөсү Евросоюз менен болушубуз керек деп.

Мындай өнөктөштү тандоо суроосу бекеринен туулбаса керек. Себеби, Кыргызстан Борбор Азия мамлекеттеринин ичинен геосаясий абал жагынан, жогорудагы атап өткөн мамлекеттерге көптөгөн кызыкчылыктарды жаратат.

Жаңы президент шайланаары менен бул суроо абдан курчуп кетти десем жаңылышпайм. Анткени, айтпасак да белгилүү, орус бийлиги биздин жетекчилерди кысымга алып, силер биз менен гана бирге болосуңар таризинде мамиле жазап келе жатат. Бул жерден бир суроо туулат: Эмне үчүн биз бир гана Орусия менен бирге болушубуз керек? – деген. Бүгүнкү күндө бир да мамлекет жок, бир векторлуу саясат жүргүзгөн. Ошо себептен, ар бир эгемендүү мамлекет каалаган мамлекет менен карым-катнаш түзүүгө укуктуу.

Кыргызстанда башка мамлекеттерди кабатырлантканы, бул – АКШнын Жүк ташуучу Транзиттик Борбору. Өзгөчө Орусия менен Кытай мамлекеттеринин бүйүрүн кызыткан суроо ушул база тууралуу.

Эгерде жогоруда аталган мамлекеттер менен болгон мамилени өз-өзүнчө карай турган болсок, анда америкалыктардын максаты ачыктан-ачык көрүнүп турат. Бул региондо америкалыктарды колдой турган элдин катмарын түзүү.Орусия менен Кытайдын ж.б.өлкөлөрдүн кызыкчылыктарын кайраштыруу, кагылыштыруу. Бул регионду толук колго алып, ислам өлкөлөрү менен карым-катнаш түзүү.

Ал эми Кытай мамлекети менен болгон алакабыз тээ Советтер Союзу ураган жылдардан тартып, бүгүнкү күнгө чейин уланып келүүдө. Бирок Кытай мамлекетинин эң негизги кызыкчылыктарынын бири: бул – Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолун салуу, Кыргызстандан электр энергиясын экспорттоо, биздин кен байлыктар жайгашкан жерлерди толук колго алуу.

Ал эми Орусия мамлекети менен канчалаган жылдардан бери бирге келе жатабыз. Биздин эң негизги стратегиялык өнөктөшүбүз. Канчалаган биргелешкен орус-кыргыз компаниялары бар, андан тышкары бир нече регионалдык уюмдарга мүчөбүз. Мындан сырткары ЖККУнун биргелешкен Канттагы базасы жайгашкан. Акыркы убактары бул базанын тегерегинде бир топ кызуу талкуулар жүрүүдө.

Негизинен, биздин региондо болгон кызыкчылыктардын күрөшү, ушу үч мамлекеттин ортосунда жүрүп келүүдө. Өзгөчө АКШ менен Орусиянын.

“Оңгө бассаң атың өлөт, солго бассаң өзүң өлөсүн, түз кетсең экөөң тең өлөсүң” – деген сөздү айла жок эстейсиң. Бул үчөөнүн бирин тандаш өтө кыйын. Бирин тандасаң экинчиси кысым көрсөтүп кирет, үчүнчүсүн тандасаң, тиги экөө кысым көрсөтүшөт, айтор, бул маселе биздин жетекчилердин чоң бир көйгөйүнө айланды.

Ошондуктан, биз көп векторлук саясатты тандаганыбыз оң. Баардык жакка тең мамиле жасашыбыз керек. Бирок, бул Орусияга жакпаары, баарыбызга түшүнүктүү. Биз Орусияга жакпайт деп эле башка өлкөлөр менен алакабызды үзүп салган болбойт да…..

Ош жана Жалал-Абаддагы жаңы медиа боюнча көчмө тренингдер
Written by Lazat, Monday, 27 Feb, 2012 – 10:07 | No Comment

16-февраль күнү Ошко учуп келген жаштардын бир тобу  шаардын өзүндө калса, бири  Жалал- Абадды көздөй жол тартты.   Алар Бишкек Ишкер Клубунун «Жаш ишмерчилик жылы» долбоорунун алкагында уюштурулган тренингдин алып баруучулары.  PR,  журналистика  жана  жаңы медиа тармактарында  иштеген жаш адистер  жергиликтүү жана  болочок ишкерлерди интернет жана андагы социалдык байланыш түйүндөрү менен тааныштырууга аттанышкан.  Кийинки он күн ичинде  ар бир топ  өз маршруту менен  аймактарды кыдырып, жер-жерлердеги жаштар менен жолугушуп,  интернетте өз бизнесин  жарнамалоого ылайыктуу  facebook, twitter,  skype  жана башка социалдык байланыш түйүндөрү менен тааныштырып өтүштү.

Жалал-Абадга бет алган  биздин топ  Базар- Коргон , Майлы-Суу, Кербен, Ала-Бука , Кара-Куль, Сузак, Таш-Кумыр, Ноокен   жана Жалал-Абад   шаарларында  тренинг өттү. Тренингге ал жерлердеги   Жаштар борборунан  15-30 дай адам  катышышты.  Көпчүлүгү мектеп окуучулары жана студенттер болду, бирок өзүнүн  кандайдыр бир  жеке иши бар жаш ишкерлер да жок болгон жок. Mail.ru  нун Агент кызматы менен гана чектелип калган  жергиликтүү жаштар үчүн  жаңы медиа инструменттери чоң жаңылык болду. Көбү кызыгуу менен угуп,  жаңы жаңылыктарды өздөштүрүүгө аракет кылып жатышты. Алар  интернет клубдарынын аздыгы, байланыштын начардыгы жана кымбаттыгын айтып, бул алардын мүмкүнчүлүктөрүн  чектеп жаткандыгын  жашырбашты.

3-4 сааттын ичинде  толугу менен баарына  facebook менен twitter де аккаунт ачып, рекламалоонун  жолдорун мыкты үйрөтүүгө жетише албасак да,  жаңы медиа жөнүндө жалпы маалымат бере алдык. Алардын интернет жөнүндө түшүнүгүн кеңейтип,  социалдык байланыш түйүндөрүн  көңүл ачууга жана таанышууга гана эмес, кызматташууга, жумуш издөөгө, керектүү байланыштарды таап, аны туура колдонуунун жолдорун ачып бердик.   Биздин тренингден кийин,  “жок” дегенде Майлуу-Суулук Зарема эже кичинекей бизнеси – цехи  жана андагы кийим тигүүнү үйрөтүүчү курстары тууралуу блог ачса,  Кербендеги Эркин  техника саткан дүкөнүн интернетте рекламалоону үйрөнсө,  аймактардагы Жаштар борбору facebookта официалдуу бет ачып, алып барып жаткан иштерин чагылдырып турушса,  “бул кичине болсо  да, чоң жетишкендик “деп ишенем.

«Жаңы медиа инструменттерин бизнести өнүктүрүү үчүн колдонуу» тууралуу тренингдер  Жалал-Абад жана Ош областындагы Жаштар борборунда  17нен 24-февралга чейин  Бишкек Ишкер Клубунун «Жаш ишмерчилик жылы» проектисини алкагында уюштурулган. Тренингдер   International Youth Foundation жана  ЮНИСЕФ тин колдоосунун негизинде, USAID тарабынан каржыланган Jasa.kg программасынын чегинде өткөрүлдү.

Naga Jiu Jitsu боюнча Дүйнө чемпиону болдук !!!
Written by Төлөгөн Аматов, Monday, 6 Feb, 2012 – 16:00 | 6 Comments

Америкада өткөн Naga Jiu Jitsu боюнча таймашта биздин спортсмен жигиттерибиз чемпион деген наамга эр болушту.
Таймаш 2012-жылы 4-февралда Америкада Пенсильвания штатында Филадельфия шаарында өткөн.

Керим Кушубаков БИРИНЧИ орунду алды. (60 кг салмак категориясы менен (132 pound))
Абдыкеев Болот БИРИНЧИ орунду алды (85 кг салмак категориясы менен (187 pound)).
Мирбек Сагынбеков ҮЧҮНЧҮ орунду алды. (70 кг салмак категориясы менен (149 pound)).


Керим Кушубаков

Керим Кушубаков жана Мирбек Сагынбеков

Керим Кушубаков

Керим Кушубаков,  Абдыкеев Болот, Мирбек Сагынбеков

Мирбек Сагынбеков

Чын журөктөн куттуктайм!
Алга Кыргызстан!

Кыргыз тилине байланышкан 17 кызыктуу сайт
Written by Төлөгөн Аматов, Friday, 27 Jan, 2012 – 10:51 | 2 Comments

Акыркы убакта кыргыз тили тууралуу жана анын тегерегинде көбүрөөк кеп кылына баштады. Тил үйрөнүүгө арналган же жардам берген интернет булактарына кыскача сереп сала кетүүнү чечтим.

Бирок буга чейин “Кыргыз тилин эмне үчүн үйрөнүш керек?” деген суроого өлкөбүздөгү жогорку окуу жайларынын биринин студенти Маргарита Скочилодон мекендештерибизге лирикалуу жооп:

«Биздин жер жылуулукка, жарыкка, көк-жашылга, сүйүүгө каныктырылган. Баарында жеңилдик жана мээрим сезилет.

Ал эми кыргыз тили – желдин аймаганындай жумшак. Ушул жер үчүн атайылап ушундай жаралгандай. Ал биздин тоолорубузду, өзөн сууларыбызды, кайталангыс токойлорубузду сүрөттөө үчүн жаралган. Жана жерде жок сулуулук, Кыргызстандын жүрөгү – Ысык-Көл так ушул тилде сүрөттөлүшү керек.

Биздин Ысык-Көлгө бир да океан, бир да деңиз тең келбейт. Ысык-Көл – бул кичинекей, жылуу көл. Ошол эле учурда горизонтко, оролуп келген толкундарга көз жүгүртсө, анын жаны бар экенин, ал жандуу экенин жана өз толкундарынын шыбыры менен биз менен сүйлөшүп жатканын сезсе болот.

Кай бир жерде, сенден болгону эки жүз чакырым аралыкта Ысык-Көл шарпылдап турганын билүүнүн өзү – бакыт. Ал эмес ушул көз ирмемде, так сенин өлкөңдө. Жана мен кыргыз жеринде – эң кооз жерде – жашаарымды, кыргызстандык катары ушул ыйык сууга кол тийгизе аларымды, тоо-токойдун, албууттанган дарыялардын, бутка оролгон чөптүн тилинде, көк карагай, кызгылт күн чыгыш менен көпкөк көлдүн тилинде – КЫРГЫЗ ТИЛИНДЕ – сүйлөөрүмдү сыймык менен айтам!»

Read the full story »