Фармацевтика – бул даары дармектерди жасоо дегенди түшүндүрөт. Даары жасоо илгертен бери эле пайда болуп, ар кайсы элдин даары жасоодо ар кандай ыкмасы болуп келген. Эң күштүү даары дармектер илгерки Кытайда чөптөрдөн жасашып, көп элдер Кытайга келишип, даарыланышып турушкан. Кыргызда да илгертеден бери даарыны чөптөн жасап, ооруларды айыктырышкан. Бирок, биздин өлкөдө даары дармек өнөр жайы өрчүп өнүккөн эмес жана азыркы заманда даары дармек жасоо тармагында көп эле компаниялар бар (Antares ОсОО, Азия ОсОО, Ак-Суу Фарм ОсОО, Медицина-Юг ОсОО, Инджект-Фарм ОсОО, Научно-производственная фирма Бурана-Фарм ОсОО, Фармнатур ОсОО, Pharmaco group ОсОО, Galenpharm ОсОО ж.б.), бирок чыгарган даарылары биздин өлкөнүн муктаждыгына жетпейт.

Тарых

Даары жасоо айтып кеткендей эле илгерки заманда пайда болсо дагы, фармацевтика өнөр жайы 19 – кылымдын башында Америка Кошмош Штаттарында пайда болуп, анан кийин башка мамлекеттерде да пайда боло баштаган. Даары жасоо ыкмасы күндөн күнгө өзгөрүп, дарыны ар кандай жолдор менен жасашат.

Фармацевтика өнөр жайы – азыркы заманда глобалдуу бизнес тармагына айланган. Көбүнчө фармацевтикада акчаны изилдөө жана иштеп чыгуу тармагына салышат жана фармацевтикалык чоң-чоң компаниялар өнүккөн мамлекеттерде жайгашышкан. Дүйнөлүк фармацевтикалык тармак изилдөө жана иштеп чыгууга салынган инвестициялары боюнча экинчи орунду ээлейт.  Айтып кетчү нерсе, киреше алып келүү тармак боюнча дагы дүйнөдө алдыңкы орундарды ээлейт. Мындай чоң компаниялар АКШ, Улуу Британия, Германия жана Швейцарияда жайгашкан.

Дүйнө жүзү боюнча жүрөк кан-тамырлар оорулары үчүн эң көп даарылар жасалат экен. Анткени, бул оору менен ооруган адамдар жылдан жылга көбөйүп келе жатат. Дагы эң көп даарыларды неврологиялык, онкологиялык, психиатриялык оорулар үчүн чыгарышат.

Дүйнөлүк даары дармек базары – 2009-жылы 700 млрд долларга бааланган. Эң көп үлүш АКШ менен Канадага туура келет экен – 47 пайыз. Европа мамлекеттери – 30 пайыз, Япония – 10,7 пайыз, Африка, Азия жана Австралия – 8 пайыз, Латын Америка – 4,2 пайыз.

Кыргызстанда көбүнчө фармацевтика тармагында иштеген компаниялар даары дармектерди башка өлкөлөрдөн алып келишип сатышат. Мисалы “ ОсОО Неман” компаниясын алып көрсөк, Кыргызстан боюнча эң көп даары сатуучу аптекалары бар, бул тармакта монополистке айланган.

Фармацевтика тармагын биздин өлкөдө жакшылап көзөмөлдөп, даарылардын баасын элге алгылыктуу кылып, бул тармака көңүл буруш керек.