Акыркы маалыматтарга таянсак, Кыргызстандын бермети болгон Ысык-колдо  изилдоо иш-аракеттери жургузулуу алдында турат.Окумуштуулардын маалыматына караганда, колдун алдында илгертен калган  орустардын чиркоосу жатат. Ысык-кол боюнча  коптогон уламыш кептер айтылып келген.Мисалга алсак, колдун так ортосунда чиркоо эмес, чон шаар чогуп жатат, же болбосо колдон бир учурларда колдун ээси жэ алты баштуу ажыдаар чыгат  сыяктуу ар кыл кептер таркап айын болуп келген.Мына эми, ушул сыяктуу ызы-чуунун бети ачылуу алдында турат. Жакын арада окумуштуулар менен бирге эн кызыктуу так маалыматтарды аларыбызга толук кепилдик бар.